Nuth van Toen VARIA

  In zijn eer gekrenkt, Een adellijke ruzie op de Kermis in Nuth met dodelijke afloop in 1406 (Frans Gerards publicatie Land van Herle 2012) Inleiding NvT Wie tegenwoordig door het landschap tussen Nuth en Grijzegrubben wandelt, ziet vooral rust. Akkerlanden, holle wegen en verspreide hoeven bepalen het beeld. Het is moeilijk voor te stellen dat zich hier ooit een gebeurtenis heeft afgespeeld die zelfs de hertog van Brabant tot ingrijpen dwong. Toch gebeurde dat rond het jaar 1406, toen een ruzie tussen edellieden tijdens de kermis in Nuth uitliep op een dodelijke confrontatie. Het verhaal begint op een warme zomerdag. Het is kermismaandag in Nuth – een dag waarop het dorp bruist van leven. De jaarlijkse kermis trekt niet alleen boeren en ambachtslieden uit de omliggende dorpen, maar ook de streekadel. Voor hen is het een gelegenheid om elkaar te ontmoeten, nieuws uit te wisselen, bondgenootschappen te versterken en – niet zelden – rivalen in de gaten te houden. Hoe een...

De verdwenen muurschilderingen van George Tielens in de Bavo kerk Alleen de ouderen onder ons zullen zich dit beeld nog herinneren: de muurschilderingen van George Tielens rond het priesterkoor en in de koepel van de St. Bavokerk. De kerk was onder pastoor Ritzen   in 1923 door de Sittards architect Nic. Ramakers en Nuther aannemer Aug. Gerards vergroot. De schilderingen werden in 1930 aangebracht. Bij het priesterkoor   was dat een uitbeelding van psalm 117: ‘Looft alle volkeren den Heer’ . Helaas zijn de schilderingen later overgeschilderd. Als kind met enige fantasie hoefde je je tijdens de mis nooit te vervelen. De geschilderde figuren in de koepel en achter het priesterkoor konden hele verhalen vertellen. Ook de prachtige communiebank met centraal de Emmaüsgangers (houtsnijwerk van de oude heer Drummen uit Nuth) was een feest voor het oog. Terwijl in de kerken van Vaesrade en Spaubeek het oorspronkelijke werk van Tielens nog geheel of toch voor een groot deel behoude...

  Hoe Bartel Drummen de struikrover “Awou” liet ontsnappen. We schrijven 1781. De Franse revolutie moet nog plaatsvinden en Nuth is een zelfstandige “Heerlijkheid” met eigen rechtsspraak en strafuitvoering. Had je in die tijd iets ernstigs uitgespookt dan werd je opgesloten op kasteel Reijmersbeek voor verder verhoor met   bekentenis (zo nodig met hulp van wat martelwerktuigen) om vervolgens berecht te worden Je zat dus niet voor straf in de gevangenis maar als voorarrest in afwachting van je berechting en uitvoering van de straf. De straffen   bestonden   uit een mix van lichamelijke straffen, schandstraffen, vrijheidsstraffen, verbanningen en geldboetes. De nadruk lag veel meer op afschrikking en openbare beschaming. De lichamelijk straffen zoals ophangen, brandmerken en geselen gebeurden publiekelijk in Kathagen, ongeveer waar nu de Stelrad fabriek ligt. De gevangenis van Reijmersbeek zat niet ergens in een kelder van het kasteel zoals je wellicht zou verwac...

  HET GEMEENTEHUIS VAN NUTH  VAN 1 OKTOBER 1795 TOT 4 JUNI 1976 (geschreven door toenmalig gemeentesecretaris P. Pötgens) Op 1 oktober 1795 werd Nuth als onderdeel van het departement van de Nedermaas bij de Franse republiek ingelijfd. Op dat moment hield tevens de vanuit kasteel Reijmersbeek bestuurde heerlijkheid Nuth op te bestaan en deed de gemeente Nuth haar intrede. De nieuw benoemde gemeenteraad vond onderdak in een vertrek van het schoolhuis, tevens kosterhuis en kapelanie, welk gebouw zich bevond op het oude kerkhof naast de ingang van de parochiekerk. Het huis verkeerde in 1822 in zo’n slechte toestand, dat het in dat jaar door de gemeente voor een bedrag van f. 658,-- goeddeels herbouwd werd. Van dat ogenblik af matigde de gemeente zich het recht aan het gebouw als haar eigendom te beschouwen, hetgeen door het kerkbestuur uiteraard niet aanvaard werd. Deze eigendomstwist heeft, nu eens sluimerend dan weer fel oplaaien, meer dan vijftig jaren geduurd. In de raads...

   De soap van de kapelaan-koster-schoolmeester (1750–1818) Welkom in Nuth anno 18e eeuw, waar de kerkelijke vergaderingen minsten zo belangrijk waren als de dagelijkse mis en de wekelijkse biecht, en de grote vraag was nooit “hoe redden we zielen?” maar “wie mag de sleutels van de kosterij vasthouden én het geld opstrijken?” Een voortdurende strijd tussen de Pastoor met het Kerkbestuur, De baron van Reijmersbeek met zijn schepenen en de inwoners van Nuth die voor de kosten moesten opdraaien.   De sollicitatieronde (1759) Twee kandidaten: eerwaarde Brandts en eerwaarde Solders. Solders viel meteen af, want hij vond zielzorg “niet zo zijn ding” (een soort priester-light, zeg maar). Brandts werd het dus. Helaas bleek hij meer geschikt voor het ziekbed dan voor het kerkbed: door aanhoudende kwakkelitis kon hij nauwelijks iets uitvoeren. Na een jaar hield hij het dan ook voor gezien. Exit Brandts. De Pijls-saga (1760–1772) Binnengehaald uit Amstenrade: Franciscus...

Andere tijden: Het begraven in Nuth van Katholieken, "Israelieten" , Protestanten en ‘anders denkenden’   Van oudsher werden de doden in Nuth rond de kerk begraven. Iedereen was vroeger katholiek en afgezien van een baby die overleed vóór de doop of iemand die in ongenade met de kerk was gevallen werden ze ook allemaal in de “gewijde” grond van dat oude kerkhof begraven. De toestroom aan protestanten vanaf begin 1900 bracht daar geen verandering in. Voor het begraven van hun doden werd een stuk weiland aangekocht aan de Bavostraat. Zelfs toen Nuth vanaf de jaren ’30 een “Algemene Begraafplaats” aan de Slagboomsweg kreeg was die toch vooral bedoeld voor Katholieken, Israelieten (lees joden) en ‘anders denkenden’ met de toevoeging van de burgemeester: “die Israelieten omdat het van de wet moet… niet omdat we die in het dorp hebben” Wanneer de eerste protestantse overledene begraven is in Terziepe heb ik nog niet kunnen vinden maar uit onderstaand verhaal van Wim Berendsen over ...

  “Zorg dat je erbij komt… bij de Marine moet je zijn” Met dat nummer prees Dorus (Tom Manders) eind jaren ’50 een carrière bij de Marine aan. De wervende tekst vervolgde:   “Het is gezond voor je lijf en je leden , Bij de Marine is d'r niemand ontevreden” In die tijd gingen nog veel jongens uit Nuth na de lagere school naar de Ondergrondse Vakschool (OVS) om   een opleiding tot mijnwerker te volgen. Het ruime sop lag ver van het Limburgs heuvellandschap en het varend avontuur was vooral iets voor spannende jeugdboeken zoals “De scheepsjongens van de Bontekoe” Toen Sander Loderus in de jaren ’60 opgroeide   aan de Parallelstraat   zal die gezongen oproep van Dorus hem niet gelijk aan het denken hebben gezet of   de doorslag hebben gegeven voor zijn beroepskeuze.   Maar met avontuurlijk bloed in de aderen en een grenzeloze nieuwsgierigheid naar de rest van de wereld meldde hij zich jaren later aan bij de “natte tak van defensie” : de Koninklijke ...